ARŞIN MAL ALAN İzmir’de ilk kez

İzmir Devlet Opera ve Balesi 26 Kasım 2011 Cumartesi günü saat 20.00’de, Azeri besteci Üzeyir Hacıbekov’un Arşın Mal Alan adlı operetini Karşıyaka Opera ve Tiyatro Sahnesi’nde İzmirli sanatseverlerin izlenimine sunacak.

Azerbaycan ulusal müziğinin en büyük bestecisi, doğuda ilk operanın yaratıcısı Üzeyir Hacıbekov’un dört perdelik Arşın Mal Alan operetinin İzmir sahnelemesinde, orkestra ve koro şefliğini Ali Hoca üstleniyor. Haldun Özörten’in rejisi ile sahnelenecek olan eserin dekorlarını Tayfun Çebi, kostümlerini Sevda Aksakoğlu hazırladı. Işık tasarımcılığını Oktay Kanca’nın üstlendiği Arşın Mal Alan’ın koreografisini de Şebnem Şenel yaptı. Metni de bizzat besteci Hacıbekov tarafından yazılan eser, günümüz Türkçesi ile 1950’li 60’lı yıllara taşınmaktadır. Arşın Mal Alan’da solo rolleri; Evren Kayacan, Sevinç Sayın, Şebnem Arfaei Zarandi, Oğuz Çimen, Fahri Önoğlu, Hasan Taş, Erdem Türkbay, Zafer Rengin Baykal, Nurhan Cinali, Tanju Nebol, Seza Agun, Feride Alkan, Sevil Yarar, Nejad Beğde, Cihan Özmen, Şeniz Çimen, Elif İpek, Melisa Kılıç, Tankut Eşber, Kaner Sümer, Mertol Türkbay üstleniyorlar.  

Dünyada ilk kez 25 Ekim 1913’de Bakü’de sahnelenen Arşın Mal Alan, ülkemizde ise 26 Ocak 1985’te Ankara’da sahnelendi. Arşın Mal Alan, Azerbaycan türküleri ve coşkulu dansları ile süslü yapısı sayesinde dünyada tanınmıştır. Eser, kadın hak ve özgürlüklerini öne çıkarmak adına yazılmıştır. Fuzuli’nin bazı dizelerinin de kullanıldığı eserde hiçbir kötü karakter yoktur. Yaklaşık olarak yüz yıldır dünya sahnelerini süslemekte olan Arşın Mal Alan,  halk türküsü, dans ve makam geleneklerini taşımaktadır. Şu an Ermenistan tarafından işgal edilmiş olan Karabağ’ın Şuşa kentinde yaşanmış olan olaylardan alınan Arşın Mal Alan’ın konusu şöyle: Evlenme çağında, hali vakti yerinde bir tüccar olan Asker, teyzesi Cihan’la birlikte yaşamaktadır. Evlenme düşüncesinde olduğu halde,  görücü usulü yerine tanıyıp sevdiği bir kızla evlenmek istemektedir… Kurnaz arkadaşı Süleyman, Asker’in derdine çare bulduğunu söyler; buna göre Asker, arşın malçı (kumaş satan) kılığına girecek, ev ev dolaşarak kumaş satarken kızları tanıyacak, uygun bir kız bulursa da evlenecektir. Asker ev ev dolaşırken Sultanbey’in kızı Gülçehre’yi tanıyacak, ona aşık olacaktır… Bir dizi komik olay sonucunda Asker’le birlikte Sultanbey, Süleyman ve Veli sevdiği kadınlarla evlenecek; sonuçta herkes mutlu olacaktır.

Yirminci yüzyıl başlarında -dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi- Azerbaycan’da da kadın hak ve özgürlüklerinden söz etmek dahi sorun iken, cesaretle Arşın Mal Alan’ı yazan Üzeyir Hacıbekov, 1885-1948 yılları arasında yaşamıştır. Bestecinin en çok bilinen eseri Köroğlu operası ile bu operettir.  Yalnızca Azerbaycan’ın değil Sovyetler Birliği döneminin de en önemli bestecilerinden biri sayılan Hacıbekov, doğu ve batı müziği formlarını birleştirerek eserler yazmıştır. Besteciliğinin yanı sıra müzik kuramcısı, orkestra şefi, oyun yazarı olarak da Azerbaycan’ın en büyük aydınlarından biridir Üzeyir Hacıbekov.

Arşın Mal Alan, 26 Kasım’daki prömiyerden sonra bu sezon, 28 Kasım’da, 20 ve 23 Aralık 2011’de, 1, 3 ve 6 Mart 2012 tarihlerinde yinelenecek.