Hücrede besinlerden enerji oluşumu ve harcanması olayına metabolizma, besinleri yakma hızına da Metabolizma Hızı denir. Metabolik hız; bedenin aldığı besinleri enerjiye dönüştürme ve bu enerjiyi kalori olarak yakma kapasitesini ifade eder.
Kesin istirahat koşullarında bulunan, fiziksel ve ruhsal olarak bütünüyle rahatlamış ve yaklaşık 12 saattir aç olan bir insanın yalnız nefes alma, kalp atışı, kan dolaşımı, vücut sıcaklığının belirli bir düzeyde tutulması gibi hayati fonksiyonlarını yerine getirebilmesi için gereksinim duyduğu enerji miktarına ise bazal metabolizma denir. Bazal metabolizmada harcanan enerji, iç organların çalışması için kullanılmaktadır.
Metabolizma;
- Bazal metabolizma (Toplam yakılan enerjinin % 60 – 70’ini oluşturur)
2.Fiziksel aktivite (Toplam yakılan enerjinin % 20 – 30’unu oluşturur)
3.Yiyeceklerin termik etkisi: Yiyeceklerin sindirilmesi için harcanan enerjidir (Toplam yakılan enerjinin % 10’unu oluşturur)
BAZAL METABOLİZMAYI ETKİLEYEN FAKTÖRLER NELERDİR?
Yaş, genetik, yaşam yarzı, vücut yapısı, fizyolojik özellikler, yağ dokusu, yanlış beslenme alışkanlıkları bazal metabolizma hızını etkiler
YAŞ: Gençlerde bazal metabolizma hızı yüksek, yaşlılarda ise daha düşüktür. Bazal metabolizma hızı her 10 yılda % 3 azalır.
YANLIŞ BESLENME ALIŞKANLIKLARI: Özellikle Yoyo tarzında inişli çıkışlı ağır diyetler yapılması metabolizma hızını %30’a kadar azaltabilir. Kısa vadeli metabolizmayı yoran seğil değil uzun vadeli metabolizmayı tamir eden bir plan uygulanmalıdır.
AÇLIK VE ÖĞÜN ATLAMAK: Oruç veya şiddetli açlık durumunda bazal metabolizma hızı azalır. Yeterince beslenemeyen metabolizma, durumu 'kıtlık' olarak algılamakta ve tüketilen her besini savunma mekanizması olarak (tekrar aç kalındığında enerji olarak kullanmak üzere) vücutta yağ şekline depo etmektedir.
HORMONLAR& HASTALIKLAR: Hipotirodi, İnsülin Direnci, Tip II Diyabet, Anemi(Kansızlık) ve Polikistik Over Sendromu gibi durumlar metabolik hızı düşürebilir.
İLAÇLAR: Hormonlar (Özellikle steroid içeren doğum kontrol ve adet düzenleyici haplar) ve antidepresanlar metabolizma hızını azaltabilir.
Metabolizmanızın bir nedenle yavaş çalışması kilo vermenize engel değildir. ‘Niye diğer insanlar gibi kolay kilo veremiyorum?’ diye düşünüp kendinizi strese sokmak yerine metabolizmayı hızlandırmanın yollarını aramalısınız.
Yarınki yazımızda metabolizmayı hızlandırmanın yollarını konuşacağız. Görüşmek üzere.
